Tiến sĩ Diệp Thị Mỹ Hạnh là người đã “minh oan” cho cây tre nhiều điều    Tiến sĩ Diệp Thị Mỹ Hạnh là người đưa ra ý tưởng, sau đó trực tiếp xây dựng Làng tre Phú An (Bến Cát, Bình Dương) – một bảo tàng tre lớn nhất trong khu vực Đông Nam Á và năm 2010 đã nhận được giải thưởng Xích đạo (Equator Prize) của Liên Hiệp Quốc về đa dạng sinh học.   Tiến sĩ Diệp Thị Mỹ Hạnh là người đưa ra ý tưởng, sau đó trực tiếp xây dựng Làng tre Phú An (Bến Cát, Bình Dương) – một bảo tàng tre lớn nhất trong khu vực Đông Nam Á và năm 2010 đã nhận được giải thưởng Xích đạo (Equator Prize) của Liên Hiệp Quốc về đa dạng sinh học. Tiến sĩ Diệp Thị Mỹ Hạnh   Bà nhiệt tình và thân thiện với tất cả những ai đến chơi hay tìm hiểu về Làng tre, từ những học sinh tiểu học đến các vị khách nước ngoài chỉ kịp ghé tham quan lúc đã hơn 9 giờ tối.    Bà có vẻ bề ngoài mạnh mẽ và lạc quan nên không mấy ai biết được bà đã phải trăn trở mỗi đêm để tìm cách duy trì làng tre này. Chúng tôi mở đầu câu chuyện với bà bằng câu hỏi thành thực: “Động cơ nào thúc đẩy bà xây dựng Làng tre?” và bà vui vẻ trả lời.   Rất nhiều người thắc mắc vì sao tôi từ bỏ cuộc sống an nhàn cùng gia đình, con cái ở nước ngoài để về đây lăn lộn với Làng tre. Ngay cả tôi cũng không thể lý giải được. Có lẽ vì tôi mê tre quá.   Với tôi, cây tre không chỉ là một loài thực vật vô tri vô giác, mà gần như là một thực thể sống, biết yêu thương và vui buồn. Vì vậy, tôi đã đưa những giống tre từ cao nguyên về trồng ở trên vùng đất đắp cao hay trồng gần những chiếc cầu khỉ của miền Tây và làm thêm dòng kênh nhân tạo để cây… đỡ nhớ nhà! * Có đặc điểm gì ở tre khiến bà mê loài cây này đến thế?   Theo quan niệm của người phương Đông, cây tre, cây trúc tượng trưng cho mẫu người quân tử với những tính cách kiên cường, ngay thẳng mà hòa hiếu, độ lượng. Quần thể tre cho thấy một xã hội thuận hòa kỷ cương, theo quy luật “Tre già măng mọc”, chứ không phải tranh sống theo kiểu “Cá lớn nuốt cá bé”.   Tôi thấy vui khi công việc của mình đã “minh oan” cho cây tre nhiều điều. Chẳng hạn dân gian thường cho rằng phải qua vài chục năm, tre mới nở hoa. Khi nở hoa, tất cả mọi tinh hoa, mọi chất dinh dưỡng mà cây tạo ra được đều tập trung trong những bông hoa, chất dinh dưỡng dự trữ trong thân cây cũng bị tiêu hao hết nên tre sẽ chết.   Tuy nhiên, sau khi nghiên cứu, tôi thấy nhiều giống tre mỗi năm trổ hoa một lần, có cây hai, ba năm trổ hoa một lần mà không chết.   Nhiều người thường nói tre làm bạc màu đất sau nhiều năm trồng nhưng kết quả nghiên cứu do Viện nghiên cứu Phát triển sinh thái (có trụ sở ở Lugana, Philippines) cho thấy cây tre đã góp phần cải tạo thành công những vùng đất bị tro núi lửa Pinatubo hủy hoại.   Tôi và học trò của mình đã tiến hành nghiên cứu và so sánh về đất trồng các loại cây phổ biến như tre, cao su, khoai mì, điều.   Kết quả thu được thật bất ngờ: đất trồng tre có độ dinh dưỡng cao hơn tất cả nhờ lớp lá tre rụng xuống phủ mặt đất, chống xói mòn đất, đồng thời giúp loài trùn sinh sôi, làm đất tơi xốp, phân trùn lại cung cấp nhiều chất dinh dưỡng cho đất.   Làng tre hiện có khoảng 157 loài đã được định danh và hơn 100 loài chưa có tên khoa học, mỗi loài có một vẻ đẹp riêng. Miss Bamboo – hoa hậu của các loài tre thì có làn da mịn màng và xanh mượt mà, tre Thánh Gióng thì có màu vàng đẹp như tranh vẽ, tre đuôi gà quyến rũ như những con chim phượng hoàng…   Nhiều vị khách nước ngoài đã rất thích thú với vẻ đẹp của các giống tre này. Tôi vẫn đang tiếp tục công việc định danh để thuận tiện cho các nhà nghiên cứu nước ngoài đến tìm hiểu. * Công việc định danh hẳn đã lấy đi của bà nhiều thời gian và công sức?   Đúng vậy! Cần phải so sánh và đối chiếu với các tài liệu về tre trên khắp thế giới, đồng thời phối hợp với các bảo tàng Pháp và một số trường đại học ở nhiều nước khác. Ngoài ra, còn phải mang mẫu tre đến Pháp để thực hiện phân tích ADN nữa.   Tuy tốn khá nhiều thời gian và tiền bạc nhưng tôi vẫn cố gắng hoàn thành công việc để tre Việt Nam có thể đứng ngang hàng với tre thế giới. * Nhiều người cho là việc thu nhặt từng bụi tre trên khắp đất nước để hình thành một Làng tre Phú An quy mô lớn như hiện nay là một việc phi thường đối với một phụ nữ gần lục tuần. Bà có nghĩ vậy không?   Có lẽ chỉ có niềm đam mê mới giúp tôi làm được điều đó. Hễ nghe ở đâu có giống tre mà làng Phú An chưa có là tôi tìm đến ngay. Tôi di chuyển bằng bất cứ phương tiện nào tìm được, từ xe ôm đến xe cải tiến, xuồng, xe