Diện tích tre nứa Việt Nam đứng thứ 4 thế giới, với 914 loài, 26 chi. Việt Nam có khí hậu nhiệt đới gió mùa nên rất thích hợp cho cây tre sinh trưởng và phát triển. Tre phân bố rộng rãi trên diện tích rộng lớn, từ đồi núi đến đồng bằng. Nước ta hiện nay có khoảng 150 loài tre, phân bố rộng khắp từ Bắc vào Nam, từ ven biển đến đồng bằng và trên núi cao. Một số loài phổ biến như: tre gai, luồng, nứa, mạnh tông, tre tàu, trúc sào, lồ ô, vầu, tầm vông,… Những loài tre được trồng phổ biến tại Việt Nam hiện nay là gì? Vì sao tre phát triển mạnh ở Việt Nam Tre là một trong những loài cây phổ biến và phát triển mạnh mẽ ở Việt Nam, đóng vai trò quan trọng trong cả đời sống hàng ngày lẫn kinh tế của người dân. Có nhiều lý do khiến tre phát triển mạnh ở Việt Nam, từ điều kiện tự nhiên thuận lợi đến văn hóa và truyền thống lâu đời của người dân với loài cây này. Tre tồn tại ở rừng thuần loại hoặc rừng hỗn giao gỗ tre nứa, chủ yếu xuất hiện ở rừng mưa nhiệt đới thường xanh hoặc rừng rụng lá trên khắp Việt Nam từ ven biển đến đồng bằng, vùng thấp đến vùng núi cao khoảng 3000 m so với mực nước biển. Trong trường hợp cực đoan, một số loài như: Bambusa stenostachya cũng có thể chịu được điều kiện ngập nước (ví dụ lũ lụt) lên đến một tháng. Có nhiều lý do khiến tre phát triển mạnh ở Việt Nam, từ điều kiện tự nhiên thuận lợi đến văn hóa và truyền thống lâu đời của người dân với loài cây này. Điều kiện tự nhiên thuận lợi Việt Nam nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa, với khí hậu ấm áp và mưa nhiều, rất phù hợp cho sự phát triển của các loài tre. Nhiệt độ trung bình cao, độ ẩm lớn và lượng mưa dồi dào giúp tre dễ dàng sinh trưởng, đặc biệt ở các vùng núi và đồng bằng có đất đai màu mỡ. Các khu vực như miền núi phía Bắc, miền Trung và Tây Nguyên là những nơi tre mọc tự nhiên rất nhiều. Đất Đai Phù Hợp Cho Sự Sinh Trưởng Của Tre. Tre không kén đất và có thể mọc trên nhiều loại đất khác nhau, từ đất cằn cỗi đến đất phù sa. Đặc biệt, ở Việt Nam, nhiều vùng đất đồi núi có độ dốc cao và đất bạc màu, điều kiện không phù hợp cho các loại cây trồng khác, nhưng lại là môi trường lý tưởng cho tre phát triển. Hệ thống rễ của tre rất mạnh, giúp chống xói mòn đất, điều này càng làm cho việc trồng tre ở các vùng đất đồi trở nên phổ biến hơn. Khả Năng Sinh Sản Mạnh Và Dễ Dàng. Tre có khả năng sinh sản rất nhanh và mạnh mẽ. Một cây tre có thể sinh ra nhiều chồi non từ hệ thống rễ của nó, giúp cây nhanh chóng lan rộng trên diện tích lớn mà không cần trồng mới. Điều này giúp tre duy trì và mở rộng vùng phân bố một cách tự nhiên, ngay cả trong những điều kiện khắc nghiệt. Giá Trị Kinh Tế Cao Tre không chỉ cung cấp nguồn nguyên liệu cho xây dựng, làm đồ gia dụng, mà còn là nguyên liệu để sản xuất các sản phẩm như giấy, vải tre, và thậm chí cả mỹ phẩm. Ngoài ra, măng tre còn là một loại thực phẩm dinh dưỡng, được tiêu thụ rộng rãi trong nước và xuất khẩu. Giá trị kinh tế mà tre mang lại khiến người dân có động lực trồng và khai thác loài cây này nhiều hơn. Vai Trò Truyền Thống Và Văn Hóa Tre không chỉ là cây trồng có giá trị kinh tế, mà còn gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa của người Việt Nam. Từ những ngôi nhà tre đơn sơ đến các dụng cụ sinh hoạt hàng ngày, tre đã trở thành biểu tượng của sự giản dị và bền bỉ. Truyền thống sử dụng tre đã có từ hàng ngàn năm, và vì vậy, việc trồng và bảo vệ các loài tre luôn được người dân Việt Nam coi trọng. Khả Năng Chống Chọi Với Biến Đổi Khí Hậu Tre là loài cây có khả năng chống chịu tốt với nhiều điều kiện thời tiết khác nhau, bao gồm cả những hiện tượng thời tiết cực đoan như bão lũ hay hạn hán. Hệ thống rễ chắc khỏe của tre giúp giữ đất, chống xói mòn, và bảo vệ môi trường tự nhiên. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, tre trở thành một lựa chọn cây trồng lý tưởng để bảo vệ đất đai và hệ sinh thái. Các loại tre thường gặp ở Việt Nam Việt Nam là quốc gia có hệ thực vật phong phú, trong đó tre là một trong những cây trồng phổ biến và quan trọng. Tre xuất hiện ở khắp các vùng miền của đất nước, từ vùng núi cao đến đồng bằng, và từ lâu đã gắn bó với đời sống người dân Việt Nam qua nhiều thế hệ. Dưới đây là một số loài tre phổ biến ở Việt Nam: Tre Luồng (Dendrocalamus barbatus) Phân bố: Chủ yếu ở các tỉnh miền núi phía Bắc như Thanh Hóa, Hòa Bình. Đặc điểm: Tre luồng có thân cao to, đường kính lớn và rất bền chắc. Loài này thường được sử dụng trong xây dựng nhà cửa, làm đồ gia dụng và thủ công mỹ nghệ. Ứng dụng: Ngoài ra, tre luồng còn là nguyên liệu quan trọng trong
Một huyện ở Nghệ An dân đang trồng 60.000 cây tre dọc bờ sông Lam
Theo kế hoạch, trong vòng một năm, nông dân Anh Sơn sẽ hoàn thành việc trồng tre chống xói mòn toàn tuyến Sông Lam chảy qua địa bàn huyện. Trước đó, trên địa bàn huyện Anh Sơn xảy ra tình trạng xói mòn, sạt lở ảnh hưởng đến sản xuất, dân sinh. Trong ảnh: Sạt lở bờ sông Lam đoạn qua xã Lạng Sơn diễn ra nhiều năm qua (ảnh chụp tháng 10/2023) đến nay vẫn chưa được khắc phục. Ảnh: T.P Nông dân huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An cùng các cấp ngành và nhân dân địa phương đang sôi nổi trồng tre, mét dọc bờ sông Lam. Dự kiến, 60.000 cây tre, mét sẽ được trồng nhằm chống sạt lở, tạo bờ kè sinh thái bên dòng sông Lam. Hưởng ứng chương trình “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ” năm 2024, Hội Nông dân huyện Anh Sơn đã chọn đảm nhận công trình trồng tre, mét chống xói mòn, sạt lở dọc sông Lam. Ảnh: T.P Trồng tre, mét dọc bờ sông Lam biện pháp chống sạt lở hiệu quả mà giá rẻ Ngày 12/3, tại xã Khai Sơn, huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An đã diễn ra lễ ra quân trồng tre, mét phòng chống sạt lở dọc bờ sông Lam. Tham dự buổi lễ có ông Nguyễn Văn Đệ – Phó chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An, ông Phùng Thành Vinh – Giám đốc Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Nghệ An, ông Nguyễn Quang Tùng – Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Nghệ An. Tre, mét được vận chuyển đến để trồng dọc bờ sông Lam đoạn qua địa bàn xã Khai Sơn, huyện Anh Sơn, Nghệ An. Ảnh: Ng.Th Trước đó, trên địa bàn huyện Anh Sơn, Nghệ An thường xuyên xảy ra tình trạng xói mòn, sạt lở ảnh hưởng đến sản xuất, đời sống của người dân. Nếu kè bằng bê tông thì chi phí rất lớn. Nếu kè bằng bê tông thì chi phí lên đến cả nghìn tỷ. Do đó, trồng tre dọc bờ sông là phương án khả thi nhất để giữ đất, bảo vệ làng, bảo vệ các công trình dân sinh. Ảnh: T.P Tre là giống cây có chi phí thấp, ít công chăm sóc, có sức sinh trưởng mạnh mẽ. Do đó, trồng tre dọc bờ sông là phương án khả thi nhất để giữ đất, bảo vệ làng, bảo vệ các công trình dân sinh, đất sản xuất của người dân. Không khí hào hứng, phấn khởi của người dân trên địa bàn huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An trong “chiến dịch” trồng tre, mét chống sạt lở bên bờ sông Lam. Ảnh: Ng.Th Hưởng ứng phong trào phát động của Hội Nông dân huyện, từ đầu tháng 2 đến nay, nông dân các xã: Tào Sơn, Lạng Sơn, Đỉnh Sơn, Thạch Sơn, Long Sơn… đã bắt đầu trồng tre, mét dọc bờ sông Lam. Đặc biệt, tại những vùng có nguy cơ sạt lở cao được ưu tiên trồng trước. Dọc sông Lam sẽ có những lũy tre mét vững chắc, tạo bờ kè sinh thái tuyệt đẹp Ông Nguyễn Quang Tùng – Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh cho biết, mùa mưa lũ đến nước sông Lam dâng cao, chảy xiết, sạt lở đất sản xuất của người dân, gây nguy hiểm cho các công trình dân sinh. Trồng tre là giải pháp bảo vệ hiệu quả đất sản xuất nông nghiệp, công trình giao thông, thủy lợi. Đây cũng là phương án quan trọng để ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu, ổn định đời sống, sản xuất của người dân. Sau mô hình trồng tre chống sạt lở của Hội Nông dân huyện Anh Sơn, Hội Nông dân tỉnh Nghệ An sẽ triển khai nhân rộng ra nhiều địa phương khác. Ông Nguyễn Quang Tùng – Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Nghệ An cùng trồng tre, mét chống sạt lở với người dân ở huyện Anh Sơn. Ảnh: Ng.Th Ông Nguyễn Đăng Khoa – Chủ tịch Hội Nông dân huyện Anh Sơn cho biết, qua khảo sát, các địa bàn có nguy cơ sạt lở cao gồm xã Đỉnh Sơn, Đức Sơn, Vĩnh Sơn, Khai Sơn, Lạng Sơn. Đến thời điểm hiện tại, các cấp Hội Nông dân trên địa bàn huyện đã trồng được 10.387 cây tre. Dự kiến toàn huyện sẽ trồng khoảng 60.000 cây tre. Dự kiến trong vòng 1 năm, các xã, thị trấn sẽ hoàn thành việc trồng tre chống xói mòn toàn tuyến Sông Lam chảy qua địa bàn huyện Anh Sơn. Ảnh: T.P Khi cây tre phát triển tốt thành lũy tre, mét vững chắc không chỉ giúp bảo vệ đất, ngăn xói mòn, sạt lở. Bên cạnh đó đây cũng là những bờ kè sinh thái, tạo cảnh quan dọc sông Lam. Măng tre, mét là nguồn thức phẩm sạch được nhân dân mọi miền ưa chuộng, tạo thêm sinh kế cho người dân. Đông đảo người dân, hội viên Hội Nông dân trên địa bàn tích cực trồng tre, mét dọc bờ sông Lam đoạn qua địa bàn xã Khai Sơn, huyện Anh Sơn, Nghệ An. Ảnh: Ng.Th Đồng chí Nguyễn Quang Tùng, Uỷ viên BCH Đảng bộ tỉnh, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh cho biết: “Mỗi mùa nước lũ, lòng sông lại bị phá rộng ra, ăn sâu vào đất sản xuất. Trồng tre chi phí thấp, dễ làm, là giải pháp bảo vệ hiệu quả đất sản xuất nông nghiệp, công trình giao thông, thủy lợi. Đây cũng là phương án quan trọng nhằm chỉnh trị dòng sông ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu, ổn định đời sống, sản xuất của người dân. Sau mô hình trồng tre chống sạt lở của nông dân huyện Anh Sơn, chúng tôi sẽ triển khai nhân rộng ra nhiều địa
SJF hợp tác với Tập đoàn Rizome (Mỹ) trồng 2 tỷ cây tre chống biến đổi khí hậu
CTCP Đầu tư Sao Thái Dương và Tập đoàn Bamboo Ecologic Corporation hợp tác trồng 500.000 ha tre (tương đương với 2 tỷ cây tre) tại Việt Nam trong vòng 10 năm tới tại các tỉnh vùng miền núi từ phía Bắc trở vào tới tỉnh Quảng Ngãi. Lễ ký kết đã diễn ra tại trụ sở của CTCP Đầu tư Sao Thái Dương (SJF) vào ngày 14/6 vừa qua. Tập đoàn Bamboo Ecologic Corporation (gọi tắt là Rizome) – có trụ sở tại bang Nevada, Hoa Kỳ. Mục tiêu của dự án là hướng tới việc “Chữa lành trái đất”, chống biến đổi khí hậu thông qua hấp thụ hàng triệu tấn khí thải carbon gây nên hiệu ứng nhà kính, đồng thời tạo ra vùng nguyên liệu tre lớn để cung cấp cho ngành công nghiệp của Việt Nam cũng như cho các nhà máy sản xuất ván tre OSB cho ngành xây dựng và nội thất mà SJF và BARDAG đang triển khai xây dựng. Mục tiêu rất quan trọng nữa của Dự án này là giúp chống xói mòn, bảo vệ rừng đầu nguồn, tái tạo đất và đặc biệt là mang lại thu nhập bền vững cho bà con nông dân trồng tre tại các tỉnh miền núi trong phạm vi quy mô của dự án. Dự án tương tự đã được Rizome và đối tác USAID (tổ chức hỗ trợ phát triển quốc tế Hoa Kỳ) đang triển khai rất thành công tại Philippines. Đọc thêm tin:Thủ tướng thúc đẩy dự án 3.000 tỷ đồng chế biến tre Việt Nam Ông Russell Smith – Chủ tịch, CEO của Tập đoàn Rizome cho biết: “Sở dĩ chúng tôi quyết định lựa chọn cây tre vì tre là loại cây có khả năng sinh trưởng rất nhanh, giữ nước và có đặc tính hấp thụ khí C02 một cách kỳ diệu giúp chống biến đổi khí hậu đồng thời có thể cung cấp cho thị trường vật liệu xây dựng rất tốt thay thế cho gỗ ngày càng khan hiếm. Rizome và SJF đã là đối tác của nhau trong hơn 5 năm. Dự án được triển khai thành công tại Việt Nam đem lại hiệu quả và tác động to lớn đối với môi trường và kinh tế xã hội địa phương, đem lại nguồn thu nhập lớn cho cả người dân trồng tre và liên doanh SJF – Rizome”. Theo ông Nguyễn Trọng Nghĩa, Tổng giám đốc CTCP Đầu tư Sao Thái Dương, vật liệu tre công nghiệp sẽ thay thế dần cho các sản phẩm từ gỗ về chất lượng, độ bền và đặc biệt về tính thân thiện với môi trường. Dự án triển khai thành công sẽ tạo ra nguồn nguyên liệu ổn định và bền vững cho các nhà máy sản xuất ván tre ép công nghiệp như ván tre ép, ván tre ép định hướng, các sản phẩm tre ép khối… của SJF và Việt Nam. “Dự án sẽ đặc biệt chú trọng vào khu vực miền Trung hiện nay cứ mùa mưa bão lại bị lũ lụt để bảo vệ tài sản và con người, đồng thời đem lại nguồn thu nhập lớn và bền vững cho người dân nơi đây. Mục tiêu là sau 8 năm nữa sẽ không còn cần phải “cứu trợ” hàng năm cho bà con khu vực này như hiện nay”, ông Nghĩa cho biết. Dự án được sự ủng hộ của các tổ chức trong và ngoài nước, các tổ chức quốc tế như USAID, Oxfam cũng đang tài trợ phát triển trong lĩnh vực này ở Phillipines. Dự án có sự tham gia của các đối tác trong nước như VCCI (hỗ trợ truyền thông, kết nối và phát triển thị trường), Trường đại học Lâm nghiệp và Trung tâm Lâm sản ngoài gỗ hỗ trợ kỹ thuật trồng trọt, giống cây. Các bên sẽ làm việc để xây dựng dự án chi tiết và đề xuất với Bộ Nông Nghiệp và Chính phủ Việt Nam để có chủ trương triển khai trên tất cả các tỉnh miền Bắc đến Quảng Ngãi. Dự án dự kiến sẽ được thực hiện từ năm 2023 đến 2033 và tiếp tục gia hạn mỗi 10 năm một lần. https://vietstarbamboo.com/wp-content/uploads/2024/09/tre4.mp4 Vườn ươm cây giống cấy mô
Tiến sĩ Diệp Thị Mỹ Hạnh ” Minh Oan” Cho Cây tre
Tiến sĩ Diệp Thị Mỹ Hạnh là người đã “minh oan” cho cây tre nhiều điều Tiến sĩ Diệp Thị Mỹ Hạnh là người đưa ra ý tưởng, sau đó trực tiếp xây dựng Làng tre Phú An (Bến Cát, Bình Dương) – một bảo tàng tre lớn nhất trong khu vực Đông Nam Á và năm 2010 đã nhận được giải thưởng Xích đạo (Equator Prize) của Liên Hiệp Quốc về đa dạng sinh học. Tiến sĩ Diệp Thị Mỹ Hạnh là người đưa ra ý tưởng, sau đó trực tiếp xây dựng Làng tre Phú An (Bến Cát, Bình Dương) – một bảo tàng tre lớn nhất trong khu vực Đông Nam Á và năm 2010 đã nhận được giải thưởng Xích đạo (Equator Prize) của Liên Hiệp Quốc về đa dạng sinh học. Tiến sĩ Diệp Thị Mỹ Hạnh Bà nhiệt tình và thân thiện với tất cả những ai đến chơi hay tìm hiểu về Làng tre, từ những học sinh tiểu học đến các vị khách nước ngoài chỉ kịp ghé tham quan lúc đã hơn 9 giờ tối. Bà có vẻ bề ngoài mạnh mẽ và lạc quan nên không mấy ai biết được bà đã phải trăn trở mỗi đêm để tìm cách duy trì làng tre này. Chúng tôi mở đầu câu chuyện với bà bằng câu hỏi thành thực: “Động cơ nào thúc đẩy bà xây dựng Làng tre?” và bà vui vẻ trả lời. Rất nhiều người thắc mắc vì sao tôi từ bỏ cuộc sống an nhàn cùng gia đình, con cái ở nước ngoài để về đây lăn lộn với Làng tre. Ngay cả tôi cũng không thể lý giải được. Có lẽ vì tôi mê tre quá. Với tôi, cây tre không chỉ là một loài thực vật vô tri vô giác, mà gần như là một thực thể sống, biết yêu thương và vui buồn. Vì vậy, tôi đã đưa những giống tre từ cao nguyên về trồng ở trên vùng đất đắp cao hay trồng gần những chiếc cầu khỉ của miền Tây và làm thêm dòng kênh nhân tạo để cây… đỡ nhớ nhà! * Có đặc điểm gì ở tre khiến bà mê loài cây này đến thế? Theo quan niệm của người phương Đông, cây tre, cây trúc tượng trưng cho mẫu người quân tử với những tính cách kiên cường, ngay thẳng mà hòa hiếu, độ lượng. Quần thể tre cho thấy một xã hội thuận hòa kỷ cương, theo quy luật “Tre già măng mọc”, chứ không phải tranh sống theo kiểu “Cá lớn nuốt cá bé”. Tôi thấy vui khi công việc của mình đã “minh oan” cho cây tre nhiều điều. Chẳng hạn dân gian thường cho rằng phải qua vài chục năm, tre mới nở hoa. Khi nở hoa, tất cả mọi tinh hoa, mọi chất dinh dưỡng mà cây tạo ra được đều tập trung trong những bông hoa, chất dinh dưỡng dự trữ trong thân cây cũng bị tiêu hao hết nên tre sẽ chết. Tuy nhiên, sau khi nghiên cứu, tôi thấy nhiều giống tre mỗi năm trổ hoa một lần, có cây hai, ba năm trổ hoa một lần mà không chết. Nhiều người thường nói tre làm bạc màu đất sau nhiều năm trồng nhưng kết quả nghiên cứu do Viện nghiên cứu Phát triển sinh thái (có trụ sở ở Lugana, Philippines) cho thấy cây tre đã góp phần cải tạo thành công những vùng đất bị tro núi lửa Pinatubo hủy hoại. Tôi và học trò của mình đã tiến hành nghiên cứu và so sánh về đất trồng các loại cây phổ biến như tre, cao su, khoai mì, điều. Kết quả thu được thật bất ngờ: đất trồng tre có độ dinh dưỡng cao hơn tất cả nhờ lớp lá tre rụng xuống phủ mặt đất, chống xói mòn đất, đồng thời giúp loài trùn sinh sôi, làm đất tơi xốp, phân trùn lại cung cấp nhiều chất dinh dưỡng cho đất. Làng tre hiện có khoảng 157 loài đã được định danh và hơn 100 loài chưa có tên khoa học, mỗi loài có một vẻ đẹp riêng. Miss Bamboo – hoa hậu của các loài tre thì có làn da mịn màng và xanh mượt mà, tre Thánh Gióng thì có màu vàng đẹp như tranh vẽ, tre đuôi gà quyến rũ như những con chim phượng hoàng… Nhiều vị khách nước ngoài đã rất thích thú với vẻ đẹp của các giống tre này. Tôi vẫn đang tiếp tục công việc định danh để thuận tiện cho các nhà nghiên cứu nước ngoài đến tìm hiểu. * Công việc định danh hẳn đã lấy đi của bà nhiều thời gian và công sức? Đúng vậy! Cần phải so sánh và đối chiếu với các tài liệu về tre trên khắp thế giới, đồng thời phối hợp với các bảo tàng Pháp và một số trường đại học ở nhiều nước khác. Ngoài ra, còn phải mang mẫu tre đến Pháp để thực hiện phân tích ADN nữa. Tuy tốn khá nhiều thời gian và tiền bạc nhưng tôi vẫn cố gắng hoàn thành công việc để tre Việt Nam có thể đứng ngang hàng với tre thế giới. * Nhiều người cho là việc thu nhặt từng bụi tre trên khắp đất nước để hình thành một Làng tre Phú An quy mô lớn như hiện nay là một việc phi thường đối với một phụ nữ gần lục tuần. Bà có nghĩ vậy không? Có lẽ chỉ có niềm đam mê mới giúp tôi làm được điều đó. Hễ nghe ở đâu có giống tre mà làng Phú An chưa có là tôi tìm đến ngay. Tôi di chuyển bằng bất cứ phương tiện nào tìm được, từ xe ôm đến xe cải tiến, xuồng, xe
