Vĩnh Long đang có hơn 122 nghìn ha dừa, lớn nhất cả nước. Ảnh: Minh Đảm.
Vùng dừa hơn 122.000 ha đang mở thêm dư địa thu hút đầu tư khi doanh nghiệp Nhật Bản đề xuất phát triển dự án dừa phát thải thấp tại Vĩnh Long.Vùng nguyên liệu lớn tạo lợi thế hút đầu tư
Vĩnh Long hiện có 122.870 ha dừa, đứng đầu cả nước và chiếm trên 50% diện tích dừa toàn quốc. Quy mô vùng nguyên liệu cùng hệ thống doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở chế biến đã hình thành là nền tảng để tỉnh thu hút thêm nguồn lực đầu tư vào nông nghiệp.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Vĩnh Long, trong tổng diện tích hiện có, 30.708,3 ha dừa đã được chứng nhận hữu cơ, sản lượng trung bình khoảng 337,8 triệu trái/năm.
Đối với dừa tươi xuất khẩu sang Trung Quốc, tỉnh hiện có 187 mã số vùng trồng với diện tích 19.439,79 ha, cùng 24 mã số cơ sở đóng gói đủ điều kiện xuất khẩu.
Công nghiệp chế biến dừa của tỉnh cũng đã phát triển với khoảng 151 doanh nghiệp. Các sản phẩm khá đa dạng, từ cơm dừa nạo sấy, nước cốt dừa, dầu dừa, nước dừa đóng hộp đến than hoạt tính, xơ dừa, mụn dừa và sản phẩm thủ công mỹ nghệ.
Năm 2025, giá trị sản xuất công nghiệp chế biến dừa ước đạt 8.150 tỷ đồng, tăng 5,84% so với năm trước. Kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm từ dừa đạt khoảng 600 triệu USD.
Theo định hướng của tỉnh, đến năm 2030, diện tích dừa dự kiến đạt khoảng 132.000 ha, sản lượng khoảng 1,72 triệu tấn; đến năm 2045 đạt khoảng 140.000 ha, sản lượng khoảng 2 triệu tấn.
Riêng năm 2026, tỉnh dự kiến phát triển thêm 13.369 ha vùng nguyên liệu dừa hữu cơ, nâng tổng diện tích hữu cơ lên khoảng 44.077 ha, chiếm gần 36% diện tích dừa toàn tỉnh.
Việc mở rộng vùng nguyên liệu được định hướng gắn với sản xuất hữu cơ, truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải và liên kết chuỗi. Vì vậy, cơ hội đầu tư không chỉ nằm ở chế biến mà còn mở rộng sang logistics, công nghệ sinh học, xử lý phụ phẩm và các giải pháp sản xuất xanh.
Ông Lê Văn Dũng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, cho biết địa phương đang nghiên cứu, thí điểm sản xuất than sinh học từ phụ phẩm dừa nhằm cải thiện đất, tăng khả năng giữ nước, dinh dưỡng và lưu trữ carbon.
Vỏ, xơ, mụn, gáo dừa vì vậy có thể trở thành nguyên liệu cho những sản phẩm mới, mở thêm dư địa đầu tư vào biochar, phân bón hữu cơ và các mô hình kinh tế tuần hoàn.
Doanh nghiệp Nhật tìm cơ hội từ vùng dừa
Ngày 17/9, tại buổi làm việc với UBND tỉnh Vĩnh Long, Công ty Jizoku Inc. và Công ty Điện lực Kansai đã trình bày đề xuất nghiên cứu phát triển dự án trên quy mô khoảng 100.000 ha dừa theo hướng giảm phát thải và phát triển tín chỉ carbon thông qua Cơ chế tín chỉ chung JCM giữa Việt Nam và Nhật Bản.
Đề xuất hiện mới ở giai đoạn nghiên cứu, chưa phải dự án đã được phê duyệt. Tuy nhiên, cách tiếp cận này cho thấy vùng dừa đang mở thêm khả năng thu hút những dòng vốn và công nghệ mới bên cạnh lĩnh vực chế biến truyền thống.
Jizoku Inc. là doanh nghiệp khởi nghiệp hình thành từ Đại học Hitotsubashi, hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu các giải pháp giảm phát thải và tín chỉ carbon trong nông nghiệp.
Theo phương án doanh nghiệp trình bày, hướng nghiên cứu tại Vĩnh Long tập trung vào sử dụng phân bón hợp lý, tận dụng phụ phẩm sản xuất biochar, cải thiện đất và xây dựng hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm tra lượng giảm phát thải.
Ông Kataoka Keiichiro, Tổng Giám đốc Công ty Jizoku Inc., đánh giá Vĩnh Long có lợi thế về quy mô vùng nguyên liệu và hệ thống doanh nghiệp chế biến.
Phía doanh nghiệp mong muốn tiếp tục khảo sát thực trạng thu gom, tái sử dụng phụ phẩm dừa, năng lực logistics và khả năng tập trung nguồn nguyên liệu từ các cơ sở chế biến; đồng thời nghiên cứu ứng dụng biochar kết hợp các giải pháp sinh học trong sản xuất.
Theo ông Ngô Tấn Đạt, Phó Giám đốc Công ty Jizoku Inc. phụ trách thị trường Việt Nam – Lào, doanh nghiệp cũng đề xuất phối hợp với các đơn vị trong nước để lấy mẫu đất, đánh giá thổ nhưỡng, ứng dụng viễn thám, dữ liệu vệ tinh và trí tuệ nhân tạo phục vụ theo dõi phát thải.
Tham gia cuộc làm việc, Ông Matsuoka, đại diện Công ty Điện lực Kansai cũng bày tỏ sự quan tâm đến nguồn tín chỉ đủ điều kiện có thể được tạo ra từ các dự án JCM tại Việt Nam. Ông khẳng định cam kết mạnh mẽ về đầu ra thương mại: “Theo chiến lược ‘Zero Carbon Vision 2050’, Kansai đặt mục tiêu đến năm 2030 phải cắt giảm 50% lượng phát thải, tương đương khoảng 44 triệu tấn CO₂ mỗi năm. Tín chỉ carbon JCM đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bù trừ phát thải của chúng tôi. Kansai cam kết sẽ là đơn vị đồng hành bao tiêu toàn bộ nguồn tín chỉ tạo ra từ các dự án tại Việt Nam, mang lại sự đảm bảo chắc chắn và lâu dài cho thị trường.”.
Tuy nhiên, quy mô 100.000 ha hiện mới là phạm vi doanh nghiệp đề xuất nghiên cứu. Diện tích cây trồng không thể tự động quy đổi thành tín chỉ carbon.
Để tín chỉ được công nhận và giao dịch, dự án phải chứng minh được lượng giảm phát thải hoặc lượng carbon lưu giữ tăng thêm so với đường cơ sở, đồng thời đáp ứng các yêu cầu về đo đạc, báo cáo, thẩm tra và pháp lý.
Ở góc độ xúc tiến đầu tư, điểm đáng chú ý của đề xuất không chỉ nằm ở tín chỉ carbon mà còn ở khả năng mở rộng thu hút vốn và công nghệ vào nông nghiệp, từ chế biến truyền thống sang công nghệ môi trường, kinh tế tuần hoàn và các giải pháp phát thải thấp.
Thu hút đầu tư gắn với lợi ích người dân
Từ đề xuất của các doanh nghiệp Nhật Bản, câu chuyện xúc tiến đầu tư vào ngành dừa cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng dự án.
Nếu trước đây trọng tâm chủ yếu là vốn, vùng nguyên liệu và nhà máy chế biến, các dự án nông nghiệp xanh còn đòi hỏi công nghệ, dữ liệu, năng lực kiểm chứng và phương án tổ chức sản xuất phù hợp.
Đối với tín chỉ carbon, việc hình thành và chuyển giao quốc tế phải tuân thủ pháp luật Việt Nam, các cam kết quốc tế liên quan, phù hợp với đóng góp do quốc gia tự quyết định – NDC và bảo đảm không tính trùng kết quả giảm phát thải.
Một vấn đề quan trọng khác là cơ chế phân chia lợi ích. Nông dân và hợp tác xã là những chủ thể trực tiếp sản xuất trên vùng nguyên liệu, thực hiện các giải pháp giảm phát thải, quản lý phụ phẩm và thay đổi quy trình canh tác. Nếu dự án tín chỉ carbon được hình thành, cơ chế lợi ích cần xác định rõ quyền và nghĩa vụ của người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp đầu tư và các bên liên quan.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Quỳnh Thiện ghi nhận đề xuất của các doanh nghiệp Nhật Bản, đồng thời nhấn mạnh việc hợp tác phải bảo đảm tuân thủ pháp luật, công khai, minh bạch, hiệu quả và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và các đối tác.
“Những nội dung trao đổi hôm nay là cơ sở quan trọng để tỉnh nghiên cứu, đánh giá khả năng hợp tác, phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp xanh, nâng cao giá trị ngành hàng dừa và cải thiện sinh kế cho người dân.
Quan điểm của tỉnh là luôn hoan nghênh các cơ hội hợp tác đầu tư, tiếp nhận chuyển giao công nghệ trên cơ sở bảo đảm tuân thủ nghiêm pháp luật Việt Nam, công khai, minh bạch, hiệu quả và bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và các đối tác.”, ông Nguyễn Quỳnh Thiện cho biết.
Đồng thời, lãnh đạo UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường làm đầu mối, phối hợp với các sở, ngành nghiên cứu toàn diện đề xuất, từ mục tiêu, quy mô, phạm vi, lộ trình, nguồn lực đầu tư đến yêu cầu kỹ thuật và cơ chế tín chỉ carbon.
Phía doanh nghiệp được đề nghị tiếp tục cung cấp hồ sơ, phương pháp luận, cơ sở khoa học và căn cứ pháp lý để các cơ quan chuyên môn đánh giá trước khi tham mưu các bước tiếp theo.
